Weerstandsvermogen

Deze paragraaf biedt inzicht in de financiële positie van Den Helder en de beheersing van risico's. Dit inzicht wordt gegeven op basis van het weerstandsvermogen, een risicoanalyse en een overzicht van financiële kengetallen.
Het beleidskader voor deze paragraaf is in het eerste kwartaal van 2025 vastgesteld. In het vervolg van de paragraaf wordt de methodiek uiteengezet voor het bepalen van zowel de weerstandscapaciteit als de bepaling van de risicobedragen. Daarna presenteren we de uitkomsten en de actuele risico's.

Methodiek

Weerstandscapaciteit

• Voor de bepaling van de omvang van de weerstandscapaciteit zijn de volgende uitgangspunten van kracht:

1. Bestemmingsreserves zijn in 2025 getoetst op onderbouwing en programmering van de inzet en kunnen niet worden ingezet zonder dat de doelstellingen aan te passen.
2. Als doelen met minder inzet van bestemmingsreserves worden gehaald valt het restant vrij ten gunste van het resultaat. Dit wordt periodiek getoetst en aan de raad voorgesteld ons onderdeel van een tussenrapportage.
3. Bestemmingsreserves zijn ingesteld voor de dekking van specifiek te realiseren doelen.

De begrotingspost onvoorzien wordt buiten beschouwing gelaten. Hiervoor geldt vooral een praktische reden. De post onvoorzien is in de begroting opgenomen als een structureel bedrag van € 5.000. In de weerstandscapaciteit telt deze post vier keer mee, € 20.000. Bij het bepalen van de risico's wordt een ondergrens gehanteerd van € 100.000. Kleinere risico's worden geacht te vallen binnen de marges van het geheel van de rekening. Daar past de post onvoorzien, naar de aard én de omvang, ook bij. Voor de besteding van de post onvoorzien is overigens een apart besluit nodig.

Voor de bepaling van de weerstandscapaciteit telt in ieder geval de omvang van de algemene reserve.

Methodiek bepaling restrisico
In de methodiek voor de bepaling van de omvang van het risicobedrag gelden voorts de volgende uitgangspunten:

• De grensbedragen voor omvang van de duiding van de grote van het risico zijn als volgt:
  

• Aanvulling weging percentages Financiële impact
  In het model wordt rekening gehouden met de percentages 80, 50, 20 en 5. Voor het percentage 5 geldt voor onderdelen waarvoor er voldoende zekerheid is in de vorm van een hypotheekrecht met een grotere waarde dan de garantie en voor zaken waar geldt dat partij voldoende mogelijkheden heeft om de verplichtingen jegens de gemeente na te komen of zelf in te grijpen.
  Voor partijen als HVC en Alliander geldt dat deze voldoende mogelijkheden hebben in hun tariefstelling en dat dit instrument ook actief wordt gebruikt, beide partijen zijn voldoende solide. Het percentage 5 is meer in lijn met het werkelijke risico terwijl de garanties en leningen wel in beeld blijven.
• Weging van 40% voor restrisico's
  Het totaal van de restrisico's wordt gereduceerd tot 40%. Als reden hiervoor geldt dat niet alle risico's zich gelijktijdig zullen voordoen. Door de accountant zijn wij gewezen op dit subjectieve element in de methode. Feitelijk worden risico's hiermee tweemaal gewogen. De eerste weging vindt plaats per risico als de omvang en de kans van voordoen wordt bepaald. De dubbele weging mitigeert de risico presentatie terwijl de afzonderlijke risico's nog steeds direct een grote impact kunnen hebben. Ook kunnen de risico's zich in een paar jaar na elkaar manifesteren waardoor de te reserveren omvang aan weerstandscapaciteit wel beschikbaar moet komen. Hiermee is niet gezegd dat alle risico's zich tegelijkertijd gaan voordoen, maar wordt voorkomen dat er een te rooskleurig beeld wordt gepresenteerd.

Weerstandsvermogen

Het weerstandsvermogen is het vermogen om risico's te kunnen opvangen, die niet op een andere wijze zijn afgedekt. Het weerstandsvermogen wordt bepaald door de verhouding weerstandscapaciteit aan de ene kant en de risico's aan de andere:

• De weerstandscapaciteit betreft de beschikbare middelen en mogelijkheden om niet begrote en onvoorziene kosten (risico's) op te vangen.
• De risico's die we noemen en opnemen zijn de risico's van materiële betekenis.

De berekening van de weerstandsratio is als volgt: beschikbare weerstandscapaciteit / benodigde weerstandscapaciteit op basis van de risico's.

We willen over een toereikende weerstandsratio beschikken om te voorkomen dat iedere financiële tegenvaller ons dwingt tot bezuinigingen of ten koste gaat van bestaande taken. In het coalitieakkoord van 2022 is een minimumpositie van 1,0 afgesproken.
De beoordeling van de ratio en de te nemen maatregelen zijn in de volgende tabel weergegeven. Dit is ook bij andere gemeenten de gangbare indeling. De indeling zoals opgenomen wordt in Den Helder gehanteerd sinds 2015:

Oordeel risico's in verbonden partijen
Sinds 2023 maken de risico's die zijn besloten in de verbonden partijen onderdeel uit van de paragraaf verbonden partijen. In de paragraaf Verbonden Partijen wordt per deelneming stil gestaan bij de financiële positie en de specifieke risico's. Alleen als er sprake is van een bijzondere situatie wordt in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing nog ingegaan op afzonderlijke deelnemingen. In de jaarrekening 2025 betrof dit alleen vraag naar de inbaarheid van de verstrekte lening van €18 miljoen aan WIllemsoord BV. Met het besluit om een herstructurering door te voeren van de lening en daarin een aflossingsovereenkomst aan te gaan, is er geen aanleiding meer om hier apart op in te gaan. Een en ander zal wel worden toegelicht in deze jaarrekening bij de financiële vaste activa.

Weerstandsratio ultimo 2025
De weerstandsratio ultimo 2025 bedraagt 2,7. In dit getal is rekening gehouden met de actualisatie van de risico's zoals verwoord in deze paragraaf en de stand van de algemene reserve op basis van de jaarrekening 2025 waarbij het nadelig resultaat is verwerkt. De aanvullende resultaatsbestemming zoals voorgesteld in de besluitvorming over de rekening is hierin nog niet verwerkt. De omvang van de voorgestelde resultaatsbestemming is € 1,0 miljoen. Wanneer dat zou worden verwerkt bedraagt de weerstandsratio 2,6.